Λαπαβίτσας: Απελευθέρωση από το ευρώ για να νικήσουμε τη λιτότητα

Ο ΣΥΡΙΖΑ πλήρωσε βαρύ τίμημα για τη συμφωνία, σημειώνει ο Κώστας Λαπαβίτσας σε άρθρο του στον Guardian με τίτλο «Για να νικήσει τη λιτότητα η Ελλάδα πρέπει να ελευθερωθεί από το ευρώ», ενώ υπογραμμίζει ότι για να αποφύγει o ΣΥΡΙΖΑ την κατάρρευση ή την πλήρη παράδοση "θα πρέπει να είμαστε πραγματικά ριζοσπαστικοί". 



Η συμφωνία που υπέγραψε η Ελλάδα και τη ΕΕ μετά από τρεις εβδομάδες έντονων διαπραγματεύσεων είναι ένας συμβιβασμός ο οποίος επιτεύχθηκε κάτω από οικονομική πίεση, αναφέρει ο οικονομολόγος και βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ.

"Η μόνη της αξία για την Ελλάδα είναι ότι έχει κρατήσει την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ζωντανή και ικανή να πολεμήσει μια άλλη ημέρα. Αυτή η μέρα δεν είναι μακριά. Η Ελλάδα θα πρέπει να διαπραγματευτεί μια μακροπρόθεσμη συμφωνία χρηματοδότησης τον Ιούνιο, και έχει σημαντικές αποπληρωμές χρέους για να κάνει τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Κατά τους προσεχείς τέσσερις μήνες, η κυβέρνηση θα πρέπει να οργανωθεί και να διαπραγματευθεί για τα εν λόγω εμπόδια και να εφαρμόσει το ριζοσπαστικό πρόγραμμα της. Η ευρωπαϊκή αριστερά έχει ένα μερίδιο στην ελληνική επιτυχία, αν είναι να καταπολεμήσει τις δυνάμεις της λιτότητας που σήμερα στραγγαλίζει την ήπειρο.

Σημειώνει ακόμη ότι το Φεβρουάριο η ελληνική διαπραγματευτική ομάδα έπεσε σε δύο παγίδες. Η πρώτη ήταν η εξάρτηση των ελληνικών τραπεζών στην ΕΚΤ για ρευστότητα, χωρίς την οποία θα σταματήσουν να λειτουργούν. Ο Mario Draghi, πρόεδρος της ΕΚΤ, ενέτεινε την πίεση σφίγγοντας τους όρους για την παροχή ρευστότητας. Ανήσυχοι για τις εξελίξεις, οι καταθέτες απέσυραν κεφάλαια: προς το τέλος των διαπραγματεύσεων οι ελληνικές τράπεζες έχαναν ένα δισεκατομμύριο ευρώ σε ρευστότητα την ημέρα.

Η δεύτερη ήταν η ανάγκη της ελληνικής πολιτείας για χρηματοδότηση προκειμένου να εξυπηρετεί τα χρέη και να πληρώνει μισθούς. Καθώς οι διαπραγματεύσεις προχωρούσαν, υπήρξε μεγαλύτερη έλλειψη ρευστότητας. Η ΕΕ, με επικεφαλής τη Γερμανία, περίμεναν με κυνικότητα μέχρι η πίεση στις ελληνικές τράπεζες να φτάσει σε κρίσιμα επίπεδα. Μέχρι το βράδυ της Παρασκευής 20 Φεβρουαρίου η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ έπρεπε να δεχτεί μια συμφωνία ή να αντιμετωπίσει χαοτικές οικονομικές συνθήκες την επόμενη εβδομάδα, κάτι για το οποίο δεν ήταν καθόλου προετοιμασμένη. 

Η συμφωνία που προέκυψε οδήγησε σε επέκταση της δανειακής σύμφωνίας, δίνοντας στην Ελλάδα τέσσερις μήνες εγγυημένης χρηματοδότησης, υπό την αίρεση της αξιολόγησης από τους θεσμούς ήτοι: την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ. Η χώρα υποχρεώθηκε να ανακοινώσει ότι θα εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις προς τους πιστωτές της “πλήρως και εγκαίρως”. 

Επιπλέον, θα επιδιώξει να πετύχει “κατάλληλα” πρωτογενή πλεονάσματα, θα απέχει από μονομερείς ενέργειες που μπορούν να “επηρεάσουν αρνητικά τους δημοσιονομικούς στόχους” και θα αναλάβει “μεταρρυθμίσεις” που είναι αντίθετες με τις δεσμεύσεις του ΣΥΡΙΖΑ να μειώσει τους φόρους, να αυξήσει τον κατώτατο μισθό, να αναστρέψει τις ιδιωτικοποιήσεις και να ανακουφίσει την ανθρωπιστική κρίση. 

Με λίγα λόγια, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ έχει πληρώσει ένα βαρύ τίμημα για να παραμείνει ζωντανή. Τα πράγματα θα γίνουν ακόμα πιο δύσκολα από την οικτρή κατάσταση της ελληνικής οικονομία. Η  ανάπτυξη το 2014 ήταν μόλις 0,7%, ενώ το ΑΕΠ στην πραγματικότητα συρρικνώθηκε το τελευταίο τρίμηνο. Η βιομηχανική παραγωγή υποχώρησε κατά περαιτέρω 3,8% τον Δεκέμβριο και ακόμα και οι λιανικές πωλήσεις υποχώρησαν κατά 3,7%, παρά τα Χριστούγεννα. Ο πιο ανησυχητικός δείκτης ωστόσο είναι η πτώση στις τιμές κατά 2,8% τον Ιανουάριο. Αυτή είναι μια οικονομία σε αποπληθωριστικό σπιράλ με ελάχιστη ή καθόλου δυναμική. Σε αυτό το πλαίσιο, η επιμονή στη λιτότητα και τα πρωτογενή πλεονάσματα είναι εκδικητική τρέλα. 

Οι επόμενοι τέσσερις μήνες θα είναι μια περίοδος συνεχούς αγώνα για τον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κυβέρνηση θα αντιμετωπίσει μεγάλες δυσκολίες στην αξιολόγηση του Απριλίου που θα διενεργήσουν οι "θεσμοί" ώστε να εξασφαλίσει την εκταμίευση των απαραίτητων κονδυλίων. Πράγματι, τόσο σοβαρή είναι η δημοσιονομική κατάσταση που θα μπορούσε τα πράγματα να εξελιχθούν ακόμα πιο γρήγορα. Ο φόρος εισοδήματος καταρρέει, εν μέρει επειδή η οικονομία είναι παγωμένη και εν μέρει επειδή οι άνθρωποι καθυστερούν τις πληρωμές με την προσδοκία της ανακούφισης από την έκτακτη φορολογική επιβάρυνση που επιβλήθηκε κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Τα δημόσια ταμεία θα δεχθούν σημαντικές πιέσεις ήδη από το Μάρτιο, όταν υπάρχουν σημαντικές αποπληρωμές του χρέους που πρέπει να γίνουν.

Αλλά ακόμη και αν υποθέσουμε ότι η κυβέρνηση περάσει με επιτυχία αυτά τα στενά, τον Ιούνιο η Ελλάδα θα πρέπει να αρχίσει εκ νέου διαπραγματεύσεις με την ΕΕ για μια μακροπρόθεσμη συμφωνία χρηματοδότησης. Η παγίδα του Φεβρουαρίου είναι ακόμα εκεί, και είναι έτοιμή να κλείσει πάλι.

Τι πρέπει να κάνουμε εμείς ως ο ΣΥΡΙΖΑ και πώς θα μπορούσε η αριστερά σε όλη την Ευρώπη να προσφέρει βοήθεια; Το πιο σημαντικό βήμα είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι η στρατηγική της ελπίδας να πετύχουμε ριζικές αλλαγές εντός του θεσμικού πλαισίου του κοινού νομίσματος έχει έρθει στο τέλος της. Η στρατηγική μας έδωσε την επιτυχία στις εκλογές με την υπόσχεση να απελευθερώσουμε τον ελληνικό λαό από λιτότητας χωρίς να χρειάζεται να υπομείνει μια σημαντική διαφωνία με την Ευρωζώνη. Δυστυχώς, τα γεγονότα έχουν δείξει πέρα από κάθε αμφιβολία ότι αυτό είναι αδύνατο, και είναι καιρός να αναγνωρίσουμε την πραγματικότητα.

Για να αποφύγει ο ΣΥΡΙΖΑ την κατάρρευση ή την πλήρη παράδοση, θα πρέπει να είμαστε πραγματικά ριζοσπαστικοί. Η δύναμη μας βρίσκεται αποκλειστικά στην τεράστια λαϊκή υποστήριξη που συνεχίζουμε να γνωρίζουμε. Η κυβέρνηση θα πρέπει να εφαρμόσει άμεσα μέτρα που θα ανακουφίσουν τους εργαζόμενους από την τεράστια πίεση των τελευταίων ετών: να απαγορεύσει τις κατασχέσεις, να διαγράψει εγχώρια δάνεια, να επανασυνδέσει οικογένειες στο ηλεκτρικό δίκτυο, να αυξήσει την κατώτατο μισθό, να σταματήσει τις ιδιωτικοποιήσεις. Πάνω σε αυτό το πρόγραμμα κερδίσαμε τις εκλογές. Οι δημοσιονομικοί στόχοι και η εποπτεία από τους “θεσμούς” θα πρέπει να είναι δευτερεύον στους υπολογισμούς μας αν είναι να διατηρήσουμε τη λαϊκή υποστήριξη. 

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνησή μας πρέπει να προσεγγίσει την επικείμενη διαπραγμάτευση του Ιουνίου με μια πολύ διαφορετική νοοτροπία από το Φεβρουάριο. Η ευρωζώνη δεν μπορεί να μεταρρυθμιστεί και δεν θα γίνει μια "φιλική" νομισματική ένωση που υποστηρίζει τους εργαζόμενους. Η Ελλάδα πρέπει να φέρει μια πλήρη σειρά από επιλογές στο τραπέζι, και θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για έκτακτα μέτρα ρευστότητας γνωρίζοντας ότι όλα τα ενδεχόμενα είναι διαχειρίσιμα, αν οι άνθρωποι της είναι έτοιμοι. ι Έτσι κι αλλιώς η ΕΕ έχει ήδη φέρει καταστροφή στη χώρα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να κερδίσει συμπαράσταση από την ευρωπαϊκή αριστερά, αλλά μόνο εάν η αριστερά αποτινάξει τις αυταπάτες της και άρχισε να προτείνει λογικές πολιτικές που θα μπορούσαν επιτέλους να απαλλάξουν την Ευρώπη από τον παραλογισμό που έχει γίνει το κοινό νόμισμα. Θα μπορούσε έτσι να υπάρξει μια ευκαιρία να εγκαταλειφθεί η λιτότητα σε ολόκληρη την ήπειρο. Ο χρόνος είναι πράγματι πολύ λίγος για όλους μας".